การสร้างความมีสำนึกรับผิดชอบในทีม

สารบัญเนื้อหา

ในโลกของการทำงานที่เต็มไปด้วยความกดดัน หลายครั้งที่เราเห็นผู้นำ หรือสมาชิกในทีมระเบิดอารมณ์ ตัดสินใจผิดพลาด หรือเพิกเฉยต่อปัญหาต่าง ๆ  รู้หรือไม่ว่าสิ่งเหล่านี้มักไม่ได้เกิดจากนิสัยส่วนตัวเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากปรากฏการณ์ทางสมอง ที่เรียกว่า Amygdala Hijack

Amygdala Hijack คืออะไร

คือ ภาวะที่สมองส่วนอมิกดาลา หรือสมองส่วนอารมณ์ ตื่นตัวต่อภัยคุกคาม จนไปขัดขวางการทำงานของสมองส่วนหน้า  ที่ทำหน้าที่คิดวิเคราะห์และใช้เหตุผล ผลที่ตามมา ก็คือการตอบโต้แบบ สู้ (Fight) หนี (Flight) ประจบ (Flown) หรือนิ่งงัน (Freeze) ซึ่งการตอบสนองเหล่านี้นั้นเป็นการทำลายความมีสำนึกรับผิดชอบ เพราะหากผู้นำปล่อยให้เกิด Amygdala Hijack บ่อย ๆ พวกเขาจะ…

  1. หยุดพูด หยุดเสนอไอเดีย และไม่กล้ายอมรับความผิดพลาด เพราะกลัวการถูกลงโทษ
  2. ทำตามสั่ง มากกว่ารับผิดชอบในผลลัพธ์

  3. ขาดความเชื่อมั่น จนความศรัทธาไม่มีทางเกิดขึ้นได้เลย

เรามาทำความเข้าใจลึกซึ้งถึงตัวจุดชนวนที่มักทำให้ Amygdala Hijack แข็งแรง ผ่านคำว่า SAFFE กันเถอะ

  • S – Status เมื่อรู้สึกถูกลดทอนคุณค่าหรือถูกความเกรี้ยวกราด ถูกตำหนิต่อหน้าทีม สมองจะสั่งให้ “แก้ตัว” เพื่อรักษาหน้า
  • A – Autonomy: เมื่อถูกควบคุมจู้จี้ ทำให้บรรยากาศของทีมเสีย สมองจะรู้สึกไร้อำนาจและเลิกคิด
  • F – Friendly: เมื่อขาดสายสัมพันธ์ที่ไว้วางใจ สมองจะมองเป็นศัตรู
  • F – Fair: เมื่อรู้สึกถึงความไม่ยุติธรรม สมองจะสั่งให้ต่อต้านหรือประท้วงเงียบ
  • E – Expectations: เมื่อความคาดหวังคลุมเครือ สมองจะหวาดระแวง จนไม่กล้าตัดสินใจ

การสร้างความมีสำนึกรับผิดชอบผ่านการควบคุมอารมณ์

ในบทความที่ผ่านมาได้เล่าถึงฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับสมองเมื่อรู้สึกปลอดภัย เบื้องหลังความสำเร็จของทีมที่สมองรู้สึกปลอดภัย
 ดังนั้นเราจะมาเจาะลึกถึงการควบคุมสมองไม่ให้เกิดภาวะ Amygdala Hijack กันเพิ่มเติม
ผู้นำต้องเริ่มจากการรู้เท่าทัน อารมณ์ตัวเอง เพื่อเปลี่ยนจากการปฏิกิริยาตอบโต้เป็นการตอบสนองอย่างมีสติ ด้วย 4 ขั้นตอน
  1. หยุด: เมื่อรู้สึกถึงความโกรธหรือความกดดัน ให้หยุดทุกอย่างก่อนพูดหรือพิมพ์

  2. หายใจ: การหายใจลึกๆ ช่วยส่งสัญญาณให้สมองส่วนอารมณ์สงบลง

  3. ปรับมุมมอง: เปลี่ยนจากการมองว่าใครทำผิด เป็น เราจะแก้ปัญหานี้ร่วมกันได้อย่างไร

  4. ตอบสนอง: สื่อสารด้วยเหตุผล มุ่งเน้นไปที่เป้าหมายและความรับผิดชอบ

Effective leaders pause and respond, not react under pressure.
จึงอาจกล่าวได้ว่า ผู้นำ นั้นเป็นผู้นำจริงๆ (สมดั่งชื่อ) ที่จะนำให้ทีมเกิดพื้นที่ปลอดภัยทางจิตใจ มุ่งมั่นในความรับผิดชอบ จนเกิดเป็น Team of Accountability หรือ ความมีสำนึกรับผิดชอบนั้น เริ่มต้นที่การควบคุมตัวผู้นำเอง ดังนั้นผู้นำควรมีสมรรถนะ Being ใน Inner Developmement Guide ในการจัดการตัวเองเพื่อป้องกันไม่ให้ตกเป็นผู้จุดชนวนเชื้อไฟให้แก่ผู้อื่น ดังนี้
  1. Integrity & Authenticity (เพื่อกู้คืน Status) เมื่อทำพลาดแทนที่จะปกปิดเพื่อรักษาภาพลักษณ์ ผู้นำต้องใช้ความซื่อตรงยอมรับความจริงอย่างเป็นเนื้อแท้ การกล้ายืดอกรับผิดคือการสร้างพื้นที่ปลอดภัยที่ทรงพลังที่สุด ซึ่งจะกระตุ้นให้สมาชิกกล้ารับผิดชอบตามบทบาทของตนเองเช่นกัน
  2. Self-Awareness (เพื่อกู้คืน Autonomy) ฝึกการสังเกตสัญญาณร่างกายของตนเองว่ามีภาวะหงุดหงิด ลดการประชดประชันหรือถอยหนี ให้ใช้การตระหนักรู้เพื่อสื่อสารขอกู้คืนพื้นที่การทำงานอย่างมีวุฒิภาวะ

  3. Presence (เพื่อกู้คืน Friendly) ในขณะที่บรรยากาศตึงเครียด การดำรงอยู่ ณ ขณะปัจจุบัน ช่วยให้เราหยุดปฏิกิริยาโต้ตอบที่รุนแรง และแผ่ขยายความสงบกลับสู่ทีม เพื่อดึงความเป็นพวกเดียวกัน กลับมาทำภารกิจร่วมกัน

  4. Inner Compass (เพื่อกู้คืน Fair) ใช้เข็มทิศภายในเตือนใจถึงคุณค่าของการทำงานร่วมกัน แม้จะรู้สึกว่าระบบไม่ถูกต้องในชั่วขณะหนึ่ง แต่การรักษาความรับผิดชอบต่อทีม คือ สิ่งที่นิยามความเป็นมืออาชีพของเรา

  5. Openness & Learning Mindset (เพื่อกู้คืน Expectations) เปิดใจเรียนรู้ รับฟัง กล้าที่จะถามเพื่อสร้างความกระจ่าง แทนที่จะตัดสินด้วยอคติของตัวเรา

เมื่อผู้นำจัดการโลกภายในได้ดี

โลกภายนอกที่เป็นความรับผิดชอบต่าง ๆ

ก็จะกลับมาทำงานได้อย่างทรงพลัง แม้อยู่ในพายุแห่งวิกฤต

ค้นหาข่าวสาร

ข่าวสารล่าสุด

เรื่องที่เกี่ยวข้อง

คอร์สเรียนแนะนำ

Scroll to Top